Nietolerancja laktozy

milk-995051_960_720Co to jest nietolerancja laktozy?

Nietolerancja pokarmowa wynikająca z niedoboru enzymu – laktazy. Oznacza wystąpienie klinicznych objawów dysproporcji między ilością spożytej laktozy a możliwością jej strawienia i wchłonięcia po spożyciu.

Co to jest laktoza?

Laktoza to dwucukier zbudowany z glukozy i galaktozy. Laktoza występuje w mleku kobiecym, zwierzęcym oraz w produktach mlecznych.

Co to jest laktaza?

Laktaza to enzym, który katalizuje reakcję hydrolizy laktozy do glukozy i galaktozy. Laktaza zlokalizowana jest w rąbku szczoteczkowym nabłonka jelita cienkiego. Aktywność laktazy jest największa na szczycie kosmków jelitowych a najmniejsza u ich podstawy. U noworodków i niemowląt aktywność laktazy jest największa, po czym stopniowo maleje, osiągając u dorosłych ok. 10% poziomu oznaczonego po urodzeniu.

Jak dzielimy nietolerancję laktozy?

Nietolerancję laktozy dzielimy na:

– alaktazję: uwarunkowany genetycznie, wrodzony brak laktazy,

– hipolaktazję typu dorosłych: zmniejszenie aktywności laktazy postępujące wraz z wiekiem,

– hipolaktazję wtórną: zmniejszenie aktywności laktazy występuje w wyniku uszkodzenia rąbka szczoteczkowego eneterocyta. Najczęściej ma charakter przejściowy i ustępuje po regeneracji kosmków jelitowych.

Epidemiologia

Alaktazja występuje stosunkowo rzadko. Hipolaktazja dorosłych występuje u ok. 10% populacji europejskiej.

Patogeneza

W wyniku zaburzeń trawienia i wchłaniania, laktoza trafia do okrężnicy, gdzie zostaje wykorzystana przez bakterie. W trakcie tego procesu powstaje kwas mlekowy, dwutlenek węgla i wodór, powodując biegunkę oraz wzdęcia.

Objawy
Do typowych objawów należą:

– bóle brzucha,

– wzdęcia,

– przelewania,

– oddawanie nadmiernej ilości gazów,

– biegunka.

Rozpoznanie

Rozpoznanie obejmuje wywiad, badanie fizykalne i badanie diagnostyczne. Obecnie najpopularniejszą metodą wykrywania nietolerancji laktozy jest wodorowy test oddechowy. Badanie polega na pomiarze stężenia wodoru w wydychanym powietrzu (wodór powstaje w jelitach w wyniku fermentacji bakteryjnej laktozy) na czczo i po podaniu laktozy (2 g/kg m.c.) co 30 min. przez 2 godziny. Wzrost stężenia wodoru o ponad 20 ppm względem wartości wyjściowej może świadczyć o hipolaktazji.

Leczenie

Leczenie alaktazji polega na całkowitej eliminacji laktozy z diety. Leczenie hipolaktazji wymaga ograniczenia podaży laktozy w zależności od indywidualnych tolerancji.

Założenia diety ubogolaktozowej

  • Zmniejsz ilość laktozy w posiłkach (dopuszczalne jest spożycie 7-8 g laktozy dziennie, nie więcej niż 2 g na jeden posiłek).
  • Zrezygnuj z mleka krowiego, owczego, koziego, mleka w proszku.
  • Wprowadź produkty bezlaktozowe.
  • Wprowadź fermentowe produkty mleczne, ponieważ wywierają korzystny wpływ na mikroflorę jelit. Jogurty i kefiry zawierają częściowo nadtrawioną laktozę, dlatego są lepiej tolerowane niż mleko.
  • Czytaj dokładnie etykiety. Laktoza może występować w: pieczywie, zupach w proszku, konserwach mięsnych, wyrobach cukierniczych, lekach.
  • Leczenie można uzupełnić o preparaty laktazy.

Zawartość laktozy w produktach

grafika-zawartosc-laktozy

Zamienniki

grafika-zamienniki-bezlaktozowe

 

Bibliografia

  1. Hutyra T., Iwańczak B. Nietolerancja laktozy: patofizjologia, objawy kliniczne, rozpoznanie i leczenie. Pol. Merk. Lek., 2009, 148-152.
  2. Cymerys M., Rutz-Danielczak A., Pupek-Musialik D., Tykarski A. Kliniczny zarys chorób wewnętrznych. Poznań, 2013, 121.